|
A |
|
|
Adlandırma |
Element ve bileşiklerin kimyasal formül veya sembollerle, bazı
sistematik yöntemlere göre adlarının yazılması. |
|
Aktiflik |
Reaksiyona girme kabiliyeti, elementlerin bileşik yapabilme
eğilimleri. |
|
Aktinitler |
Aktinyum (57Ac) elementinden sonra gelen ve 4f orbitallerinin
dolmasıyla oluşan 14 elementin oluşturduğu seri. |
|
Alfa parçacığı |
İki proton ve iki nötrondan oluşan +2 yüklü helyum çekirdeği. |
|
Alkali metal |
1A grubundaki hidrojen dışındaki metaller. |
|
Allotrop |
Fiziksel özellikleri ve kristallerinin uzayda dizilişleri
birbirinden farklı olan aynı cins atomlar birbirinin
allotropudur. |
|
Amalgam |
Civanın diğer metaller ile oluşturduğu alaşımlar. |
|
Ametal |
Metalik karakter göstermeyen periyodik tablonun sağ tarafındaki
elementler. Atomları az sayıda elektron alarak anyon oluşturan
elementler. |
|
Amfoter oksit |
Hem asitlerle hem bazlarla tepkime verebilen oksitler. |
|
Anlamlı sayılar |
Doğru bir şekilde yapılmış ölçümü ifade eden sayılar. |
|
Anyon |
Negatif yüklü iyon. |
|
Asit |
Suda çözündüğünde ortama hidrojen iyonları (H+) ya da hidronyum
iyonları (H3O+) verebilen maddelerdir. |
|
Asit oksit |
Suda çözündüğünde ortama asit çözeltisi veren ya da baz veya
bazik oksitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturan ametal
oksitidir. |
|
Aşırı doymuş çözelti |
Belirli sıcaklıktaki doymuş halinden geçici olarak daha fazla
çözünen içeren çözelti. |
|
Atmosfer basıncı |
Atmosferdeki havanın ağırlığından dolayı uyguladığı açık hava
basıncı. |
|
Bir atmosfer basıncı |
76 cm (760 mm) yüksekliğindeki civa sutunun uyguladığı basınç. |
|
Atom |
Bir elementin tüm kimyasal özelliklerini gösteren en küçük
parçasıdır. |
|
Atom-gram |
Bir mol atomun kütlesidir. |
|
Atom kütlesi |
Bir atomun atomik kütle birimi cinsinden kütlesidir. |
|
Atom numarası (Z) |
Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısıoır. Yada nötr bir atomda
çekirdeğin etrafındaki toplam elektronların sayısına eşittir. |
|
Atomik kütle birimi (a.k.b) |
Bir karbon (126C) atomunun kütlesinin tam olarak 1/12 sine
eşittir. |
|
Aufbau yöntemi |
Elektronlar atomik orbitallere enerjileri en düşük olacak
şekilde sırasıyla yerleşirler. (Önce 1s, sonra 2s ve sonra 2p
nin dolmaları gibi) |
|
Avogadro kanunu |
Aynı sıcaklık ve basınçta bulunan tüm gazların eşit sayıda
molekülleri, eşit hacimdedir. |
|
Avogadro sayısı (NA) |
126C elementinin 12 gramındaki kesin atom sayısıdır. (6,02.1023
tane mol-1' e eşittir) |
|
Ayırtedici özellik |
Maddeleri ayırt etmek için kullanılan özellik. |
|
Ayırma |
Karışımı oluşturan maddeleri fiziksel yöntemlerle ayrıştırma. |
|
Ayrımsal damıtma |
Farklı sıvılardan oluşan bir karışımdaki sıvıları kaynama
noktaları farkından yararlanarak ayırma metodudur. |
|
Ayrımsal kristallendirme |
Bir karışımı oluşturan bileşenleri çözünürlük farklarından
yararlanarak birbirinden ayırma metodudur. |
|
Azeotrop |
Sabit bir kaynama noktası bulunan ve sıvı ile buhar hallerindeki
bileşimi aynı olan çözelti. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
|
|
Bağıl atom kütlesi |
Standart kabül edilen bir elementin kütlesine göre kıyaslanarak
bulunan atom kütlesi. |
|
Bağlanma enerjisi |
Bir atomun çekirdeğindeki proton ve nötron gibi atom altı
taneciklerini bir arada tutan enerjidir. |
|
Barometre |
Açık hava basıncını ölçmek için kullanılan düzenek. |
|
Basınç |
Birim yüzeye uygulanan kuvvet. |
|
Baz |
Suda çözünürken çözeltiye hidroksit (OH– iyonları veren
madde. |
|
Bazik oksit |
Suda çözündüğünde bazik çözelti oluşturan ya da asit ve asit
oksitlerle reaksiyona girerek tuz oluşturan metal oksitidir. |
|
Belirleyici madde |
Kimyasal reaksiyonda artan madde karşısında tamamen tükenen
madde. |
|
Beta parçacığı |
Radyoaktif bir elementin çekirdeğindeki bir nötronun bir protona
dönüşmesi ile açığa çıkan elektron. |
|
Bileşik |
İki ya da daha fazla cins elementin belirli oranlarda
birleşmesinden oluşan saf madde. |
|
Bileşik oksit |
Aynı katyonun farklı iki değerlik aldığı oksitlerinin biraraya
gelmiş hali. Örneğin; Fe3O4, (FeO.Fe2O3) |
|
Bilimsel Yöntem |
Bilimin gelişmesini sağlayan gözlem, deney ve kanunların ve
kuramların formüle edilmesi etkinliklerinin bütünü. |
|
Birinci iyonlaşma enerjisi |
Gaz halindeki bir atomdan en gevşek tutulan elektronun
uzaklaştırılması için gereken minimum enerjidir. |
|
Bombardıman |
Bir atom çekirdeğine herhangi bir nükleer taneciğin
gönderilmesi. |
|
Boyle kanunu |
Sabit sıcaklıktaki bir miktar gazın hacmi ile basıncı ters
orantılıdır. |
|
Bozunma serisi |
Radyoaktif bir izotopun basamak basamak çeşitli ışımalar yaparak
bozunması ve sonunda kararlı bir izotopa dönüşmesi. |
|
Buharlaşma |
Ortalama kinetik enerjisi fazla olan moleküllerin, sıvı fazdan
gaz fazına geçmeleri. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
C-Ç |
|
|
Celsius sıcaklık cetveli |
Buzun erime noktasını 0°C ve suyun kaynama noktasını 100°C
olarak kabul eden sıcaklık cetveli. |
|
Charles kanunu |
Sabit basınç altında bir miktar gazın, hacmi ile mutlak
sıcaklığı doğru orantılıdır. |
|
Coulomb kuvvetleri |
Aynı yüklü tanecikler arasında itme kuvveti veya zıt yüklü
tanecikler arasında çekme kuvveti Coulomb kuvvetleri olarak
adlandırılır. |
|
Çekirdek |
Atomun merkezinde proton, nötron gibi benzer atom altı
parçacıklar içeren, oldukça küçük ve yoğun, pozitif (+) yüklü
bölge. |
|
Çekirdek eşitliği |
Radyoaktif bir reaksiyondaki değişiklikleri gösteren denklem. |
|
Çekirdek reaksiyonu |
Bir atomun çekirdeğinde meydana gelen değişmeler, Radyoaktif
veya nükleer reaksiyonlar olarak da bilinir. |
|
Çizgi spektrumu |
Gaz veya gaz halindeki bir maddeden gelen ışıklar bir prizmadan
geçirilirse elde edilen görünür renkler arasında boşluklar
vardır. Bu tür devamlı olmayan spektrumlara çizgi spektrumu
denir. |
|
Çökelme |
Bir çözeltide iki tuzun etkileşimi veya sıcaklık değişiminin
çözünürlüğe etkisi sonucu çözünmeyen katı bir bileşiğin
oluşması. |
|
Çökelme reaksiyonu |
Sonucunda çökelti oluşan reaksiyonlardır. |
|
Çözelti |
İki veya daha fazla maddeden oluşmuş homojen karışım. |
|
Çözücü |
Bir çözeltinin en fazla miktardaki bileşeni veya çözeltiye
fiziksel halini veren bileşendir. |
|
Çözünen |
Bir çözeltinin miktar olarak az bulunan bileşenleri. |
|
Çözünürlük |
Belirli bir sıcaklıkta sabit hacimdeki bir çözücüde doymuş bir
çözelti elde etmek için çözünen maddenin miktarıdır. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
D |
|
|
Dalga |
Bir ortamda enerji taşıyan eğilim. |
|
Dalga boyu |
Birbirini takip eden iki dalga tepesi yada çukuru arasındaki
uzaklık. |
|
Dalton atom modeli |
Atom maddenin en küçük yapıtaşı olup daha küçük parçalara
bölünemez içi dolu bir küredir. |
|
Dalton kanunu |
Birbirleriyle reaksiyon vermeyen gazların oluşturduğu karışımın
basıncı, karışımda bulunan gazların kısmi basınçları toplamına
eşittir. |
|
Damıtma |
Bir sıvıyı buharlaştırıp, oluşan buharını yoğunlaştırarak
ayrıştırma işlemi. |
|
D-Bloku |
Periyodik tablonun d-orbitallerinin dolmakta olduğu elementleri
içeren bölümü. |
|
Değerlik elektronları |
En büyük baş kuvant um sayısına sahip elektron tabakasında
bulunan elektronlar. |
|
Denkleştirilmiş denklem |
Aynı tip atomların, denklemin her iki tarafında da aynı sayıda
bulunduğu eşitlik. |
|
Devamlı spektrum |
Beyaz ışık bütün renkleri içerdiğinden bir prizmadan geçirilirse
elde edilen renkler sürekli olur, yani birinin bitmek üzere
olduğu anda öbürü başlar. Renkler sınır bölgelerde iç içe girmiş
devamlı bantlar halindedir. Bu tür spektrumlara devamlı
spektrumlar denir. |
|
Derişik çözelti |
Göreceli olarak çok miktarda çözücü içeren çözelti. |
|
Derişim |
Bir maddenin belirli miktardaki bir çözücü veya bir çözeltinin
içindeki göreceli miktarı. |
|
Dializ |
Bir çözelti içerisindeki küçük iyon veya moleküllerin yarı
geçirgen bir zardan geçmesi ve büyük iyon veya moleküllerin
geçmemesi işlemi. |
|
Difüzyon |
Bir gazın havada veya başka bir gaz içinde yayılması. |
|
Doğal radyoaktiflik |
Atom numarası 83'ten büyük olan elementlerin kendiliğinden
çeşitli ışımalar yaparak yeni elementlere dönüşmesi |
|
Donma |
Sıvı haldeki bir maddenin katı hale geçmesi |
|
Doymamış çözelti |
Belirli bir sıcaklıkta doymuş halden daha az çözücü içeren
çözelti. |
|
Doymuş çözelti |
Belirli bir sıcaklıkta çözebileceği maksimum çözüneni içeren
çözelti. |
|
Dublet |
Atomların bileşik oluştururken elektron alarak ya da vererek en
dış enerji seviyelerindeki toplam elektron sayısının helyum gibi
2 olması hâlidir. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
E |
|
|
Efüzyon |
Gaz moleküllerinin küçük bir delik aracılığıyla bir kaptan, daha
düşük basınçlı ortama yayılması. |
|
Ekzotermik reaksiyonlar |
Dışarıya ısı vererek gerçekleşen reaksiyonlardır. |
|
Elektrolit |
Sulu çözeltisi elektrik akımını ileten madde. |
|
Elektrolit çözelti |
Elektrik akımını ileten çözelti. |
|
Elektrolit olmayan çözelti |
Elektrik akımını iletmeyen çözelti. |
|
Elektroliz |
Bir maddenin sıvılaştırılmış halinde ya da elektrolit
çözeltisinde, elektrik akımı yardımı ile kendi bileşinlerine
ayrıştırılması. |
|
Elektron |
Çekirdeğin etrafındaki ihtimali orbitallerde hareket ettiğine
inanılan 1/1840 akb'lik bir kütleye sahip negatif yüklü
parçacıktır. |
|
Elektron dağılımı |
Elementlerin atomlarında bulunan elektronların, atomik
orbitallerine düzenli bir şekilde yerleşimi. |
|
Elektronegatiflik |
Bir molekül içerisindeki atomun elektronları kendine doğru
göreceli çekme kabiliyeti. |
|
Elektromanyetik spektrum |
Elementler katı yada gaz halinde iken dışarıdan yeterli miktarda
alırlarak, belli dalga boyırında ışıma yapmaları. |
|
Elektron ilgisi |
Nötr bir atoma (gaz fazında) bir elektron eklenmesiyle meydana
gelen ısı değişimi. Bir atomun elektron alma eğiliminin ölçüsü. |
|
Elektron yakalama |
Çekirdeğe en yakın bir enerji seviyesinden bir elektronun
çekirdek tarafından yakalanmasıyla oluşan radyoaktif bozunma
şekli. |
|
Element |
Kimyasal metodlarla daha basit parçacıklara ayrılamayan, aynı
cins atomlardan meydana gelen en basit yapıdaki madde. |
|
Endotermik reaksiyon |
Dışarıdan ısı alarak gerçekleşen reaksiyonlardır. |
|
Enerji seviyesi |
Çekirdek etrafında aynı enerjideki elektronların bulunduğu
yörüngelerdir. |
|
Erime noktası |
Katı hâldeki maddenin sıvı hâle geçtiği sıcaklık noktası. |
|